بیروڕا
رۆژهەڵاتی كوردستان و نەبوونی گوتارێكی هاوبەش!
ناسر باباخانی

گەلی كورد لە ڕۆژهەڵات، هەر لە كۆتایی ساڵانی دەیەی حەفتاوە كە قرمەی چەكی پێشمەرگە وەستاوە، تووشی چەشنێ لە سستی بووە. كە دەڵێم وەستانی قرمەی چەک مەبەستم تەنیا خەباتی چەكداری نییە، بەڵكوو مەبەستم نەبوونی گوتارێكە كە لە كۆتایی پەنجاكان تا ناوەڕاستی حەفتاكان گوتاری زاڵ بوو بەسەر كۆمەڵگادا، گوتارێک كە تەواوی ڕەهەندەكانی ژیانی كۆمەڵایەتی و تاكەكەسیشی تەنیبوو. گوتاری بزووتنەوەی نەتەوەیی، گوتارێک كە گرێدراوی"حزوور" بوو! حزوور بە واتای بوونی پێشمەرگە لە پانتایی جوگرافیای ڕۆژهەڵاتدا كە پاڵپشتی ئەم گوتارە بوو. زیاتر لە بیست ساڵە تەقە لە چەكی پێشمەرگە نەهاتووە بە زۆر هۆكار (باس لە هۆكارەكانی بواری تایبەت بە خۆی دەوێ)، دەسەڵاتی كۆماری ئیسلامیش سەرەكیترین ستراتیژی بۆ بەرگری لە خەباتی گەلی كورد ئەوە بووە كە بەردەوام كەلێنێک، دابڕانێک لە نێوان شار (خەڵک) و شاخ (پێشمەرگە) سازبكا بەهەر شێوەیەک و لەسەر بنەمای ئەم ستراتیژییەش تاكتیكی جۆراوجۆری ڕەچاو كردووە، دواجار ئەم دابڕانە بووەتە هۆی ئەوەی بوون و حزووری شاخ لە ناو شاردا بگاتە نزمترین ئاستی خۆی، بۆیە لە هەر شوێنێ هەر كاتێک هەست بەوە بكا كە وا خەریكە چەكەرەی حزوورێک سەرهەڵدەدا بێ ‌سێ ‌و دوو دەیقرتێنێ.
دەكرێ بڵێین لە نەبوونی گوتارێكی ئەوتۆدا، بۆشاییەک هەستی پێدەكرێ كە دواجار ئەم بۆشاییە دەبێتە لەمپەری لێک تێگەیشتنی هێزە سیاسییەكان و چالاكڤانانی ناوخۆ، واتە لە نەبوونی گوتارێكدا كە خاڵە هاوبەشەكانی هەردوو لا لەیەكدی كۆبكاتەوە و لەسەر خاڵە جیاوازەكانیشی موناقەشە بكرێ بۆ خەمڵاندنی ئەم گوتارە، ئاساییە هەست بەم كەلێنە بكەین. 
دیارە لە كەشێكی دێموكراتیكدا ئەمە زۆر ئاساییە كە شێوە ڕوانینی دەرێ و ژوورێ جیاوازییان هەبێ، دەڵێم جیاوازی نەك دژایەتی! بێگومان ئەم شێوە ڕوانینە ئەگەر لەسەر بنەمای ناسینێكی ورد و تۆكمە نەبێ، كەلێنەكە چەند قات بەرزتر دەكاتەوە، كە سەیری ئەم دنیا مەجازییە دەكەی، بۆت دەردەكەوێ كە هۆكاری ئەم كەفوكوڵە كاتی و پۆپۆلیستییەی هەندێ جار لۆمپەنیزمێكی هەوسار پساویشی لەسەر بنەمای وەهم و درۆ پێوە دیارە، بەرهەمی توخمی نەناسینی ناوخۆیە لە ڕوانگەی كۆمەڵناسی سیاسییەوە. بەڵام جەمسەرەكەی دیكەش، واتە ژوورەوە، لە قۆستنەوەی هەلەكاندا دەورێكی پاسیڤی گێڕاوە. لە كۆمەڵناسیی سیاسیدا هەندێ جار پێشهات و ئاڵوگۆڕە كۆمەڵایەتییەكانن كە بارودۆخی سیاسی وڵاتێک دەگۆڕن. پارسۆنز پێیوایە ئاڵوگۆڕی كۆمەڵایەتی، وەک هێزێكی گشتی جەماوەری دەتوانێ ببێتە هۆی گۆڕانی كۆمەڵگا و دواجار لەسەر مێژووی وڵاتێک شوێندانەربێ. بە بڕوای من لە وڵاتانی دیكتاتۆریدا، بۆ بەدیهاتنی ئەم ئاڵوگۆڕە كۆمەڵایەتییە چەشنێ كاتالیزۆر پێویستە كە ببێتە هۆی هەڵایسانی ئاڵوگۆڕەكە، بە مەرجێک پێشهاتەكە بقۆزرێتەوە.
هەربۆیە لە نەبوونی گوتارێكی جیددیدا، ڕووداوە كۆمەڵایەتییەكانی ناوخۆ ناقۆزرێنەوە و كە نەقۆزرانەوە، دەرەوە بە تەعبیری خۆی سەودا لەگەڵ ڕووداوەكە دەكات تەنانەت ئەگەر ئاستی ناسینەكەشی لاواز بێ. لێرەدایە كە تێكهەڵەنگوتن ساز دەبێ ئەگەر گوتارەكە بوونی بووایە سەنتێزێک لەم دوو شێوە ڕوانینە دەیتوانی ڕووداوێكی كۆمەڵایەتی بكاتە خاڵگۆڕانێكی جیددی لە كۆمەڵگادا. بەڵام لە نەبوونی گوتاردا زیاتر جیاوازییەكان خۆدەردەخەن. وەک زۆر ڕووداو کە لە شارە جۆربەجۆرەکانی ڕۆژهەڵات هاتوونەتە ئاراوە كە نە ناوخۆ توانیوێتی بیقۆزێتەوە نە دەرەوە توانیوێتی كاناڵیزەی بكات! (ڕووداوی کوژرانی شوانەی سەید قادر لە مەهاباد، ڕووداوی هۆتێل تارا لە مەهاباد، پەسند کردنی فێدرالیسمی هەرێمی کوردستان لە مەهاباد، چالاکییە جۆربەجۆرەکانی مەریوان، هاتنە سەر شەقامی خەڵک بۆ پشتیوانی کۆبانی لە سنە، رێپێوانی خەڵک بە بۆنەی حەوتی پووشپەڕ لە سەردەشت و دەنگ هەڵبڕینی خەڵک لە بانە بۆ داکۆکی لە مافی کۆڵبەران و...)
لەڕاستیدا كێشەكە نەبوونی گوتارە نەک جیاوازیی گوتار، ڕۆژهەڵات تا ئەم دواییانە هەر پاشكۆی گوتاری باشوور و باكوور بوو، بەڵام پێموایە ئێستا بۆ هێزە سیاسییەكان بە خوێندنەوەی ڕووداوەكانی ناوچەكە و بارودۆخی ئێران دەركەوتووە كە ئەمانە ئاڵترناتیڤێكی گونجاو و كردەیی نەبوون و نین بۆ ڕۆژهەڵات. لاموایە ئەگەر سەرجەم ئەم هێزانە ڕاستگۆیانە ئەو پرسیارە ئاراستەی خۆیان بكەن كە لە ماوەی 20 ساڵی ڕابردوودا چییان كردووە و بەگشتی چ شوێندانەرییەكیان لەسەر نێوخۆی ڕۆژهەڵات هەبووە و دەیانەوێ چی بكەن بۆ داهاتوو، بتوانن هەست بەوە بكەن كە سازدانی گوتارێكی هاوبەش لە نێو خۆیاندا بە ئاكامێكی ئیجابییان بگەیەنێ و ئەمە بكەن بە سەرەتای خاڵگۆڕانێكی ئەوتۆ بۆ خۆیان و دواجار بۆ ڕۆژهەڵاتی كوردستان. 
كەوابوو ئەوەی بووەتە "پاژنەی ئاشیل"ی بزووتنەوەی ڕۆژهەڵاتی كوردستان، نەبوونی قورسایی سیاسی و كۆمەڵایەتی ئەم بزووتنەوەیەیە لە هەمبەر دەسەڵاتی ناوەندیدا بە هۆی نەبوونی گوتارێكی گشتگیری ڕۆژهەڵاتی. واتە كورت و كرمانجی دەسەڵات بە "هەند"مان وەرناگرێ، بە هێزمان دانانێ و بەلایەوە كەمترین مەترسیمان هەیە بۆ سەر دەسەڵاتەكەی، هەر بۆیە وەك ئاماژەم پێدا لە یەكەم هەنگاودا ئەوەی گرینگە ڕێكخستنی گوتارێكی هاوبەشە، گوتاری هاوبەش مانای ئەوە نییە كە ئەم هێز و لایەنانەی تووشی لەتبوون هاتوون یەكبگرنەوە، مانای ئەوە نییە ڕەخنەیان سەبارەت بە سیاسەتەكانی یەكدی نەبێ، لەهەمبەر یەكدی نەوی بكێشن یان لەگەڵ ناوخۆ هیچ جیاوازییەكیان نەبێ، نا... لە ڕاستیدا ئاراستەی ئەم گوتارە هاوبەشە دەبێ بگۆڕدرێ و ڕووی قسەی لە "ئەوی تر" بێ، ڕووی لە دەسەڵات بێ. ئەم گوتارە دەبێ لەسەر چەمكگەلی هاوبەشی هێزەكانی دەرەوە و ناوخۆ خۆی ساغ كاتەوە و بتوانێ قورسایی و بارستایی ئەم بزووتنەوەیە بەرز بكاتەوە. 
ئەوەش نابێ لەبیر بكەین كە ئەگەری ئەوە هەیە لە كۆمەڵگای ئێمەدا ڕووداوگەلێكی لەم چەشنە دووپاتە ببنەوە، ناكرێ و ناشبێ ئەو چاوەڕوانییەمان هەبێ كە یەك شێوە ڕوانین لە دەرەوە و ژوورەوە بەدی بكەین، ئەگەر گوتارێكی گشتگیر بە تایبەتمەندییە ڕۆژهەڵاتییەكەی بوونی هەبێ، ئەم شێوە ڕوانینانە دواجار دەبنە هۆی پڕبوونەوەی كەلێنەكان. ئەوەی كە سەرەتاكانی ساڵانی شەست دووانەی شوێن - كات، گەورەترین هۆكاری ئەم بۆشاییە بوو لە نێوان دەرەوە و ژوورەوە، ئێستا ئەوا میدیای نوێ بە دوور لە كەشێكی ئێحساسی و لەسەر بنەمایەكی عەقڵانی و بەرژەوەندیی نەتەوەیی دەتوانێ ئەم كەلێنە بە تەواوی پڕ بكاتەوە. 
دیارە چالاكیی حیزبێكی سیاسی كردەیەكی سیاسییە و جەماوەری و ئاكامخوازە، بەم مانایە كە دەیەوێ دواجار لە پێكهاتەی دەسەڵاتی سیاسیدا بەشدار بێ، بەڵام كردەی مەدەنی، چالاكییەكی شارۆمەندی و مافخوازانەیە كە بۆی هەیە هەموو تاكێكی كۆمەڵ حەولی مسۆگەركردنی ئەم مافانە بدا، ئێستا كە دەرەتانی كردەی سیاسی بۆ ئۆپۆزیسیۆنی كورد لە ناوخۆی وڵاتدا نییە، كردەی مەدەنیی ڕووناكبیران و خەڵک بە عام لە ناوخۆدا دەتوانێ قەرەبووی ئەم بۆشایی بكاتەوە، ئەمە سەرەتایەكی شیاوە بۆ نوێژەن كردنەوەی گوتاری رۆژهەڵات.

 
ئەم بابەتە روانگەی نووسەرەکەیەتی و رۆژهەڵات نیوز لە ناوەڕۆکی بەرپرسیار نییە.
ئەم بابەتە روانگەی نووسەرەکەیەتی و رۆژهەڵات نیوز لە ناوەڕۆکی بەرپرسیار نییە.
24 جار خوێندراوه‌ته‌وه‌