23.اسفند.1404
خانهخبرگزارشتحلیلمصاحبهمقالهتاریخفرهنگورزشتیتر اخبارفروشگاهCat 0تماس

چرا اسرائیل خواستار محدودیت برد موشک‌های بالستیک ایران است؟

چرا اسرائیل خواستار محدودیت برد موشک‌های بالستیک ایران است؟
5.اسفند.1404

منبع: Forbes
ترجمە: Rojhelatnews
نخست‌وزیر اسرائیل، بنیامین نتانیاهو، بدون تردید امیدوار است که ایالات متحده بار دیگر به‌زودی برنامه‌های هسته‌ای و موشک‌های بالستیک ایران را هدف حملات نظامی قرار دهد. با این حال، اگر رئیس‌جمهور دونالد ترامپ در نهایت به توافقی با تهران رضایت دهد، اسرائیل می‌خواهد اطمینان حاصل کند که این توافق صرفاً بر مسئله هسته‌ای متمرکز نباشد. بر همین اساس، اسرائیل بر اعمال محدودیت‌های سخت‌گیرانه بر برنامه موشکی ایران و نیروهای نیابتی منطقه‌ای آن تأکید کرده است. نتانیاهو حتی پیشنهاد داده است که محدودیت‌های برد موشکی توصیه‌شده در چارچوب رژیم کنترل فناوری موشکی بر زرادخانه ایران اعمال شود.

با وجود بزرگ‌ترین استقرار نیروهای نظامی آمریکا در خاورمیانه از زمان تهاجم سال ۲۰۰۳ به عراق، گزارش‌ها حاکی از آن است که نتانیاهو نگران است ترامپ علیه ایران اقدامی انجام ندهد. نخست‌وزیر اسرائیل در تاریخ ۱۱ فوریه نشستی فوری با رئیس‌جمهور آمریکا در واشنگتن برگزار کرد. ترامپ گفت که در آن دیدار تأکید کرده است مذاکرات غیرمستقیم میان آمریکا و ایران ادامه خواهد یافت، اما افزود که اگر تهران با یک توافق هسته‌ای موافقت نکند، ممکن است دست به اقدام بزند. نتانیاهو نگران است که ترامپ به توافقی هسته‌ای مشابه توافق سال ۲۰۱۵ رضایت دهد—توافقی که هر دو رهبر به‌شدت با آن مخالف بودند—و در آن به موضوع موشک‌ها و نیروهای نیابتی به‌طور اساسی پرداخته نشود.

در دیداری پیش‌تر در اواخر ماه دسامبر، گزارش شده است که ترامپ به نتانیاهو گفته بود اگر واشنگتن و تهران نتوانند به توافق جدیدی دست یابند، از حملات هوایی بیشتر اسرائیل علیه برنامه موشکی ایران حمایت خواهد کرد.
در اوایل ماه ژانویه، ایران مرگبارترین سرکوب اعتراضی در تاریخ معاصر خود را رقم زد؛ بر اساس آمارهای تأییدشده، شمار قربانیان بیش از ۷۰۰۰ نفر بوده است. دونالد ترامپ که اخیراً به برآورد بالاترِ ۳۲ هزار کشته اشاره کرده بود، تهدید به اقدام کرد و هم‌زمان یک استقرار عظیم نظامی در منطقه را آغاز کرد. در عین حال، او مذاکرات با تهران را با تمرکز بر برنامه هسته‌ای از سر گرفت.

ایران تاکنون از بررسی هرگونه گفت‌وگوی موازی درباره برنامه موشکی خود حتی خودداری کرده است؛ وزیر امور خارجه، عباس عراقچی، همواره تأکید کرده که موشک‌ها موضوعی دفاعی و غیرقابل مذاکره هستند. با وجود این ادعاها، ایران بارها از موشک‌های بالستیک خود برای حملات تهاجمی و بدون تحریک قبلی استفاده کرده است؛ از جمله در حملات مقطعی در زمان صلح علیه منطقه همجوار کردستان عراق. همچنین گزارش شده است که عراقچی در جریان مذاکرات اخیر حتی از باز کردن نامه‌ای از سوی آمریکا که حاوی پیشنهادهایی درباره برنامه موشکی ایران بود، خودداری کرده است.
این احتمال وجود دارد که اگر دونالد ترامپ با یک توافق جدید موافقت کند، بنیامین نتانیاهو دست‌کم بخواهد اطمینان حاصل کند که این توافق شامل محدودیت‌های قابل‌توجهی بر موشک‌های ایران باشد. توافق هسته‌ای ژوئیه ۲۰۱۵ ایران، موسوم به برنامه جامع اقدام مشترک، تنها محدودیت‌های موقتی بر صادرات موشک‌های ایران که فراتر از توصیه‌های رژیم کنترل فناوری موشکی بودند، اعمال می‌کرد. این رژیم داوطلبانه و چندجانبه کنترل صادرات به اعضای خود توصیه می‌کند از صدور پهپادها یا موشک‌هایی که قادر به حمل محموله‌ای بیش از ۵۰۰ کیلوگرم در بردی بیش از ۳۰۰ کیلومتر (۱۸۶ مایل) هستند، خودداری کنند.

پس از اجرای برجام، ایران تا اکتبر ۲۰۲۳ از واردات یا صادرات پهپادها و موشک‌هایی که از محدودیت‌های MTCR فراتر می‌رفتند، منع شده بود و در غیر این صورت با بازگشت خودکار تحریم‌های سازمان ملل متحد مواجه می‌شد. جالب آنکه اندکی پیش از انقضای این ممنوعیت، گزارش شد که تهران در تأمین هرگونه موشک بالستیک کوتاه‌برد برای روسیه که ممکن بود این محدودیت‌ها را نقض کند، از خود تردید نشان داده است.
امروز، بنیامین نتانیاهو خواهان آن است که محدودیت‌های رژیم کنترل فناوری موشکی (MTCR) بر کل زرادخانه ایران اعمال شود، نه فقط بر موشک‌هایی که به روسیه یا نیروهای نیابتی منطقه‌ای خود ارسال می‌کند.

نتانیاهو در ۱۵ فوریه گفت: «یک محدودیت ۳۰۰ کیلومتری در چارچوب MTCR وجود دارد و ایران قرار است به آن پایبند باشد. البته که پایبند نیست.»
نتانیاهو بارها از شروط حداکثری برای هرگونه توافق با ایران دفاع کرده است، از جمله «مدل لیبی» برای برنامه هسته‌ای این کشور، یعنی برچیدن کامل آن. بنابراین پیشنهاد او درباره MTCR جالب توجه بود، زیرا دست‌کم از نظر تئوریک، به ایران اجازه می‌دهد یک توان موشکی به‌شدت کاهش‌یافته را حفظ کند، نه اینکه کاملاً خلع سلاح شود؛ هرچند بدون تردید این گزینه مطلوب او نیست.

اجرای محدودیت‌های MTCR ایده تازه‌ای هم نیست و نتانیاهو نخستین فردی نیست که آن را پیشنهاد می‌کند. فرزین ندیمی، کارشناس امور دفاعی ایران، در ژوئن ۲۰۲۵ نوشت: «موشک‌های منطبق با MTCR برای نیازهای دفاعی مشروع ایران کافی هستند. بنابراین، اگر نیت تهران واقعاً دفاعی است، باید مایل باشد این سقف را در کنار کاهش تنش در سطح منطقه و بازآرایی عمده نیروها رسمی کند.»

نه ایران و نه اسرائیل در میان ۳۵ کشور عضو MTCR نیستند، هرچند اسرائیل متعهد شده است از دستورالعمل‌های آن پیروی کند. اسرائیل در سال‌های اخیر مجموعه‌ای از موشک‌های بالستیک هواپرتاب توسعه داده است که توسط جنگنده‌ها حمل و شلیک می‌شوند و چندین مدل از آن‌ها را برای صادرات عرضه کرده است. استفاده اسرائیل از این موشک‌ها در درگیری‌های اخیر، به‌طور قابل پیش‌بینی توجه قابل‌توجه خارجی را جلب کرده است. موشک‌های بالستیک هواپرتاب صادراتی اسرائیل، مانند Rampage، با دستورالعمل‌های MTCR سازگار هستند. با این حال، اسرائیل بی‌تردید موشک‌های هواپرتاب و سایر موشک‌های بالستیک با برد بیشتر را برای نیروهای مسلح خود و زرادخانه هسته‌ای اعلام‌نشده‌اش در اختیار دارد.

با توجه به اولویت ایران در توسعه و تولید موشک‌های بالستیک زمین‌پرتاب نسبت به ارتقای سایر تجهیزات متعارف نظامی، این کشور به‌طور طبیعی دارای زرادخانه‌ای بزرگ و بسیار متنوع است. در حالی که موشک‌های بالستیک کوتاه‌برد مانند Fateh-110 می‌توانند کشورهای و مناطق همسایه را تهدید کنند، دیگر موشک‌های بالستیک میان‌بردی که ایران در حال توسعه آن‌هاست، بردی به‌مراتب بیش از ۱۰۰۰ مایل دارند.

یک هفته پیش از اظهارنظر نتانیاهو درباره MTCR، وزیر خارجه اسرائیل، گیدئون ساعر، هشدار داد که کشورهای اروپایی از افزایش برد موشک‌های ایران در معرض تهدید قرار دارند. البته چنین هشدارهایی تازگی ندارد. چنان‌که در ماه مه ۲۰۰۹، زمانی که ایران با موفقیت موشک Sejjil-2 را آزمایش کرد، اسرائیل اعلام کرد که این موضوع باید «اروپایی‌ها را نگران کند»، زیرا کشورهایشان را در برد موشکی ایران قرار می‌دهد.