حلقە بیت - آنهایی کە هنوز زندە هستند

27.اسفند.1404

گزارش‌ها نشان می‌دهد که حلقهٔ نزدیک به مجتبی خامنه‌ای عمدتاً از فرماندهان قدیمی و تندروی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی تشکیل شده است. نفوذ این افراد تقریباً به‌طور قطع ایران را به سوی سیاست‌های سخت‌گیرانه‌تر و ضدغربی سوق خواهد داد و الگوهای موجود فساد حکومتی و امنیتی‌سازی را عمیق‌تر می‌کند. روزنامه نیویورک تایمز در ۱۶ مارس گزارش داد که رئیس پیشین سازمان اطلاعات سپاه حسین طائب، فرمانده بالفعل سپاه سرتیپ احمد وحیدی، فرمانده پیشین سپاه سرلشکر محمدعلی جعفری و رئیس مجلس و فرمانده پیشین سپاه سرتیپ محمدباقر قالیباف، اصلی‌ترین افرادی بودند که برای انتخاب مجتبی به‌عنوان رهبر توسط مجلس خبرگان تلاش کردند. هر چهار نفر از این فرماندهان سپاه، دهه‌ها زیر نظر رهبر پیشین علی خامنه‌ای فعالیت کرده‌اند. بنابراین، نسل نخست انقلابیون ایران و رهبران باسابقهٔ سپاه همچنان در رأس سلسله‌مراتب نظام باقی مانده‌اند، با وجود حملات هدفمند (حذف رهبری) در سال‌های اخیر.

مقالهٔ نیویورک تایمز به مصاحبه با پنج مقام ارشد ایرانی، دو روحانی، دو فرد مرتبط با دفتر رهبری و سه عضو سپاه که از روند انتخاب آگاهی داشتند، استناد کرده است. مجتبی همچنین در ۱۶ مارس، فرمانده پیشین سپاه سرلشکر محسن رضایی را به‌عنوان مشاور نظامی خود منصوب کرد. مجتبی از زمان حضور در جنگ جنگ ایران و عراق در گردان حبیب بن مظاهر از لشکر ۲۷ محمد رسول‌الله سپاه، روابط نزدیکی با سپاه داشته است.

حسین طائب به مجتبی کمک کرد تا انتخابات ریاست‌جمهوری ۲۰۰۵ را به نفع نامزد تندرو محمود احمدی‌نژاد مهندسی کند. طائب بعدها به‌عنوان فرمانده بسیج، سرکوب اعتراضات جنبش سبز ۲۰۰۹ را هدایت کرد. ایالات متحده در سال ۲۰۱۰ به دلیل نقش او در سرکوب اعتراضات، وی را تحریم کرد. طائب سپس از ۲۰۰۹ تا ۲۰۲۲ ریاست سازمان اطلاعات سپاه (نهاد موازی با وزارت اطلاعات) را بر عهده داشت و پس از آن مشاور فرمانده سپاه شد. گزارش شده که او تمام ۸۸ عضو مجلس خبرگان را تحت فشار قرار داد تا به مجتبی رأی دهند، که در نهایت ۵۹ نفر به او رأی مثبت دادند.

احمد وحیدی یک تندروی قدیمی است که سمت‌های امنیتی مهمی در نظام داشته، از جمله فرمانده نیروی قدس سپاه، وزیر دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح، وزیر کشور و جانشین رئیس ستاد کل نیروهای مسلح. ایالات متحده او را به دلیل نقش در هدایت نیروهای انتظامی در جریان اعتراضات ۲۰۲۲ مرتبط با مهسا امینی تحریم کرد. انتقال ناگهانی او در دسامبر ۲۰۲۵ از جانشینی ستاد کل به جانشینی فرمانده سپاه، پس از گزارش‌هایی از اختلاف با فرماندهان ارتش درباره اولویت‌های پدافند هوایی پس از جنگ ایران و اسرائیل در ژوئن ۲۰۲۵ رخ داد.

محمدعلی جعفری نیز همواره سیاست داخلی سخت‌گیرانه‌ای را دنبال کرده و اصلاح‌طلبان و جنبش‌های اعتراضی را «دشمنان داخلی» نظام تلقی کرده است و برای سرکوب مخالفان و ارعاب رقبای سیاسی از سپاه، بسیج و نیروهای لباس‌شخصی استفاده کرده است. ایالات متحده او را نیز در سال ۲۰۱۰ به دلیل نقش در سرکوب اعتراضات ۲۰۰۹ تحریم کرد. جعفری راهبرد جنگ نامتقارن و برون‌مرزی را توسعه داد که به سپاه امکان داد قدرت خود را فراتر از مرزهای ایران گسترش دهد.

محمدباقر قالیباف یک چهره تندرو و باسابقه سپاه است که روابط عمیق او با فرماندهان ارشد—از زمان فرماندهی نیروی هوایی سپاه، فرماندهی نیروی انتظامی و حضور در جنگ ایران و عراق—رویکرد تهاجمی او در امنیت داخلی و حفظ نظام را شکل داده است. گزارش شده که او پس از کشته شدن فرماندهان ارشد توسط اسرائیل در آغاز جنگ ژوئن ۲۰۲۵، فرماندهی ارشد نظامی اضطراری را بر عهده گرفت؛ اقدامی بی‌سابقه برای یک رئیس مجلس غیرنظامی که نشان‌دهنده نفوذ عمیق او و میزان آسیب واردشده به شبکه فرماندهی ایران بود.

محسن رضایی از چهره‌های ارشد نظام و عضو باسابقه مجمع تشخیص مصلحت نظام است که جهان‌بینی تندروانه‌اش در دوران فرماندهی سپاه (۱۹۸۱ تا ۱۹۹۷)—از جمله در جریان جنگ ایران و عراق—شکل گرفته و همچنان در سیاست‌گذاری‌های راهبردی نقش دارد. او همچنین به بمب‌گذاری ۱۹۹۴ مرکز یهودیان آرژانتین (آمیا) که ۸۵ کشته بر جای گذاشت، مرتبط دانسته شده و همچنان تحت اعلان قرمز اینترپل است.