بر اساس ارزیابیهای اطلاعاتی اسرائیل که به مقامهای آمریکایی نیز ارائه شده، ایران در پاییز سال گذشته هزاران دستگاه سانتریفیوژ مورد استفاده در غنیسازی اورانیوم را به مجموعهای از تونلهای عمیق در داخل «کوه کلنگ» منتقل کرده است؛ اقدامی که به گفته منابع اسرائیلی، نگرانیها درباره توانایی تهران برای احیای برنامه هستهای خود را افزایش داده است.
روزنامه والاستریت ژورنال به نقل از مقامهای اسرائیلی و آمریکایی گزارش داده است که این اطلاعات بخشی از دادههای اطلاعاتی مشترک میان تلآویو و واشینگتن بوده و نشان میدهد تجهیزات حساس غنیسازی ایران پیش از حملات گسترده آمریکا و اسرائیل به تأسیسات هستهای این کشور، به مکان جدیدی منتقل شدهاند. این حملات در جریان جنگ ۱۲ روزه ماه ژوئن (خرداد) سه مرکز اصلی هستهای ایران را هدف قرار داد، اما به گفته منابع یادشده، انتقال سانتریفیوژها به تونلهای عمیق «کوه کلنگ» باعث شده بخشی از زیرساختهای هستهای ایران از آسیب در امان بماند.
همزمان، مؤسسه علوم و امنیت بینالملل (Institute for Science and International Security)، از اندیشکدههای تخصصی در حوزه منع اشاعه تسلیحات هستهای، در گزارشی اعلام کرده است که فعالیتهای عمرانی و لجستیکی در منطقه «کوه کلنگ» دستکم طی ۱۵ ماه گذشته بدون وقفه ادامه داشته است. بر اساس این گزارش، تصاویر ماهوارهای از تردد مداوم کامیونها، تقویت و توسعه تونلهای زیرزمینی، ایجاد استحکامات جدید و احداث حصارهای امنیتی در اطراف این مجموعه حکایت دارد.
این اندیشکده همچنین اعلام کرده است که فعالیتهای اخیر تنها به تونلهای جدید محدود نبوده و اقداماتی نیز در اطراف شبکهای از تونلهای قدیمیتر که ساخت آنها به سال ۲۰۰۷ بازمیگردد، انجام شده است. به گفته این مؤسسه، ایران سالها پیش اعلام کرده بود که این مجموعه قدیمی را تعطیل کرده است، اما شواهد جدید نشان میدهد فعالیتهای عمرانی در اطراف آن بار دیگر از سر گرفته شده است.
انتشار این گزارشها در حالی صورت میگیرد که محل استقرار احتمالی تجهیزات هستهای ایران در تأسیسات زیرزمینی، به یکی از مهمترین محورهای اختلاف میان تهران، واشینگتن و تلآویو تبدیل شده است. کارشناسان معتقدند استقرار سانتریفیوژها در تونلهای عمیق میتواند ارزیابی میزان خسارت واردشده به برنامه هستهای ایران را دشوارتر کرده و بر نگرانیها درباره امکان بازسازی ظرفیت غنیسازی این کشور بیفزاید.