سه چهره اصلی انتخابات پارلمانی اسرائیل؛ از تداوم سیاست‌های امنیتی بنیامین نتانیاهو تا تلاش گادی آیزنکوت و نفتالی بنت برای تشکیل دولتی جایگزین
Rojheatnews - سه‌شنبه ۲۷ اکتبر ۲۰۲۶
اسرائیل روز سه‌شنبه ۲۷ اکتبر در انتخابات پارلمانی به پای صندوق‌های رأی می‌رود؛ انتخاباتی که می‌تواند بر آینده سیاسی بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر کنونی، و جهت‌گیری سیاست‌های امنیتی و منطقه‌ای این کشور تأثیر بگذارد. نتانیاهو در شرایطی برای حفظ قدرت تلاش می‌کند که عملکرد دولت او در قبال حمله ۷ اکتبر ۲۰۲۳، جنگ غزه، وضعیت اقتصادی و روابط اسرائیل با متحدان بین‌المللی با انتقادهایی روبه‌رو بوده است.
در سوی مقابل، مخالفان نتانیاهو با چهره‌هایی چون گادی آیزنکوت، رئیس پیشین ستاد کل ارتش اسرائیل، و نفتالی بنت، نخست‌وزیر پیشین، وارد رقابت شده‌اند. با این حال، اختلاف‌های سیاسی میان مخالفان و نیاز به جلب حمایت احزاب کوچک‌تر، تشکیل دولت آینده را به مسئله‌ای پیچیده تبدیل کرده است.
بر اساس گزارش‌های منتشرشده در آستانه انتخابات، رقابت میان حزب لیکود به رهبری نتانیاهو و حزب یاشار به رهبری آیزنکوت از محورهای اصلی این انتخابات است. با این حال، نظرسنجی‌ها به‌تنهایی امکان تعیین نتیجه نهایی را فراهم نمی‌کنند و هیچ‌یک از دو بلوک اصلی نیز از پیش تضمینی برای کسب اکثریت پارلمانی ندارند. برای تشکیل دولت، حمایت دست‌کم ۶۱ نماینده از مجموع ۱۲۰ کرسی کنست ضروری است.
سه چهره اصلی انتخابات اسرائیل
۱. بنیامین نتانیاهو؛ تلاش برای حفظ قدرت و ادامه سیاست امنیتی موجود
بنیامین نتانیاهو، رهبر حزب راست‌گرای لیکود، یکی از باسابقه‌ترین چهره‌های سیاسی اسرائیل است که بخش مهمی از فعالیت سیاسی خود را بر مسائل امنیتی، مقابله با ایران و جلوگیری از گسترش نفوذ منطقه‌ای جمهوری اسلامی متمرکز کرده است.
نتانیاهو در سال‌های گذشته بارها برنامه هسته‌ای ایران را تهدیدی برای امنیت اسرائیل معرفی کرده و از ضرورت جلوگیری از دستیابی جمهوری اسلامی به سلاح هسته‌ای سخن گفته است. دولت او همچنین بر حفظ برتری نظامی اسرائیل و همکاری امنیتی با ایالات متحده تأکید داشته است.
در انتخابات پیش رو، نتانیاهو می‌کوشد تجربه سیاسی و امنیتی خود را به‌عنوان یکی از دلایل ادامه رهبری‌اش مطرح کند. با این حال، عملکرد دولت او در قبال حمله ۷ اکتبر ۲۰۲۳، پیامدهای جنگ غزه، اختلاف بر سر معافیت نظامی یهودیان حریدی و مناقشات مربوط به اصلاحات قضایی از مهم‌ترین موضوعات مورد انتقاد مخالفان هستند.
از منظر ایران، ادامه نخست‌وزیری نتانیاهو به معنای تداوم حضور رهبری است که مقابله با برنامه هسته‌ای و نفوذ منطقه‌ای جمهوری اسلامی را از اولویت‌های راهبردی خود می‌داند. با این وجود، میزان عملیاتی شدن این سیاست‌ها به شرایط نظامی، تصمیم‌های کابینه، موضع واشنگتن و تحولات منطقه‌ای نیز بستگی خواهد داشت.
۲. گادی آیزنکوت؛ چهره نظامی مخالفان با تأکید بر تغییر مدیریت امنیتی
گادی آیزنکوت، رئیس پیشین ستاد کل ارتش اسرائیل و رهبر حزب میانه‌گرای یاشار، از مهم‌ترین رقبای نتانیاهو محسوب می‌شود. او با تکیه بر سابقه نظامی خود، بر امنیت ملی، بازسازی اعتماد عمومی به نهادهای دولتی، پاسخ‌گویی درباره ناکامی‌های امنیتی و اصلاح شیوه اداره کشور تأکید دارد.
آیزنکوت از منتقدان عملکرد دولت در قبال حمله ۷ اکتبر است و خواستار بررسی مسئولیت‌ها و درس گرفتن از ناکامی‌های امنیتی شده است. او همچنین بر ضرورت تعیین اهداف روشن و قابل تحقق برای عملیات نظامی تأکید می‌کند.
با این حال، اختلاف میان آیزنکوت و نتانیاهو را نباید به معنای تفاوتی بنیادین در همه زمینه‌های سیاست خارجی و امنیتی دانست. آیزنکوت نیز رویکردی سخت‌گیرانه در قبال تهدیدهای امنیتی اسرائیل دارد و با دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای مخالف است. گزارش‌های منتشرشده درباره مواضع او نشان می‌دهند که تغییر در مدیریت سیاسی لزوماً به معنای کنار گذاشتن سیاست بازدارندگی نظامی در برابر ایران نخواهد بود.
تفاوت مهم‌تر ممکن است در شیوه تصمیم‌گیری، هماهنگی با متحدان، تعریف اهداف عملیات نظامی و تلاش برای بازسازی روابط بین‌المللی اسرائیل باشد. آیزنکوت همچنین با الحاق کرانه باختری و گسترش شهرک‌سازی مخالفت کرده است، هرچند مواضع او درباره شکل نهایی حل مناقشه فلسطین همچنان محدودیت‌ها و ابهام‌هایی دارد.
۳. نفتالی بنت؛ راست‌گرایی امنیت‌محور با رویکردی متفاوت در سیاست داخلی
نفتالی بنت، نخست‌وزیر پیشین اسرائیل و رهبر حزب «باهم»، یکی دیگر از چهره‌های مهم مخالف نتانیاهو است. او از جریان راست‌گرای اسرائیل می‌آید و در مسائل امنیتی و مقابله با تهدیدهای منطقه‌ای، مواضعی سخت‌گیرانه دارد.
بنت در دوران نخست‌وزیری خود، از ژوئن ۲۰۲۱ تا ژوئن ۲۰۲۲، ریاست دولتی متشکل از احزاب ناهمگون را بر عهده داشت. تجربه آن دولت نشان داد که تشکیل ائتلافی متنوع در اسرائیل امکان‌پذیر است، اما حفظ چنین ائتلافی به توافق بر سر مسائل داخلی و سیاست‌های کلان وابسته خواهد بود.
از نظر سیاست ایران، بنت را نمی‌توان گزینه‌ای با رویکردی آشتی‌جویانه در قبال جمهوری اسلامی معرفی کرد. او نیز نگرانی‌های امنیتی اسرائیل درباره برنامه هسته‌ای ایران و فعالیت گروه‌های متحد تهران در منطقه را جدی می‌داند. بنابراین، در صورت مشارکت او در دولت آینده، احتمال تداوم سیاست فشار امنیتی بر ایران همچنان مطرح خواهد بود.
تفاوت احتمالی دولت تحت رهبری بنت با دولت نتانیاهو بیشتر می‌تواند به ترکیب کابینه، نحوه اداره روابط با متحدان، اولویت‌های داخلی و چگونگی مدیریت بحران‌های منطقه‌ای مربوط باشد. با این حال، تعیین میزان این تفاوت‌ها بدون مشخص شدن برنامه رسمی دولت و توافق‌های ائتلافی امکان‌پذیر نیست.
ایران در کانون رقابت؛ آیا تغییر دولت به معنای تغییر سیاست اسرائیل خواهد بود؟
یکی از پرسش‌های مهم برای تهران این است که نتیجه انتخابات تا چه اندازه می‌تواند بر سیاست اسرائیل در قبال جمهوری اسلامی تأثیر بگذارد. در این زمینه باید میان دو موضوع تمایز قائل شد: توافق یا اختلاف احزاب بر سر اهداف راهبردی و تفاوت آن‌ها در شیوه رسیدن به این اهداف.
در موضوع برنامه هسته‌ای ایران، جلوگیری از دستیابی جمهوری اسلامی به سلاح هسته‌ای و محدود کردن توانایی‌های نظامی و منطقه‌ای آن، در مواضع طیفی از احزاب اصلی اسرائیل جایگاه مهمی دارد. از این رو، حتی تغییر نخست‌وزیر نیز به‌تنهایی تضمین نمی‌کند که سیاست اسرائیل در قبال ایران دگرگون شود.
با این حال، نتیجه انتخابات می‌تواند بر نحوه اجرای این سیاست‌ها اثر بگذارد. سه حوزه اهمیت ویژه‌ای دارند:
نخست، تصمیم‌گیری درباره اقدام نظامی: ترکیب دولت، ارزیابی تهدیدها، محاسبات مربوط به هزینه‌های درگیری و میزان هماهنگی با آمریکا می‌تواند در تصمیم‌گیری درباره اقدامات نظامی احتمالی مؤثر باشد.
دوم، روابط با ایالات متحده: میزان هماهنگی میان دولت اسرائیل و واشنگتن بر شیوه مواجهه با برنامه هسته‌ای ایران و مدیریت تنش‌های منطقه‌ای اثرگذار است. اختلاف یا هماهنگی میان دو متحد می‌تواند فضای تصمیم‌گیری را تغییر دهد، هرچند نتیجه آن از پیش قابل تعیین نیست.
سوم، سیاست منطقه‌ای: رویکرد اسرائیل نسبت به لبنان، سوریه، غزه و گروه‌های مسلح متحد ایران، بخشی از محاسبات امنیتی گسترده‌تر این کشور است. تغییر در رهبری ممکن است بر اولویت‌بندی و شیوه اجرای سیاست‌ها اثر بگذارد، اما برای نتیجه‌گیری درباره تغییرات مشخص باید منتظر مواضع رسمی دولت آینده ماند.
بنابراین، برای ایران، مسئله صرفاً این نیست که چه کسی نخست‌وزیر می‌شود؛ بلکه ترکیب ائتلاف حاکم، اولویت‌های امنیتی آن و سطح هماهنگی‌اش با آمریکا نیز اهمیت دارد.
چه عواملی نتیجه انتخابات را تعیین می‌کنند؟
در نظام انتخاباتی اسرائیل، شهروندان به فهرست‌های حزبی رأی می‌دهند و کرسی‌های کنست به‌صورت تناسبی توزیع می‌شوند. پس از اعلام نتایج، احزاب باید برای تشکیل ائتلافی با حمایت اکثریت پارلمان مذاکره کنند.
به همین دلیل، حتی کسب بیشترین تعداد کرسی‌ها از سوی یک حزب نیز به‌تنهایی به معنای تشکیل دولت نیست. احزاب کوچک‌تر، از جمله احزاب مذهبی و برخی جریان‌های عربی، می‌توانند در محاسبات ائتلافی نقش مهمی داشته باشند. با این حال، احزاب اصلی مخالف نتانیاهو درباره همکاری با احزاب عربی محدودیت‌ها و اختلاف‌هایی دارند که ممکن است تشکیل دولت جایگزین را دشوار کند.
موضوع خدمت سربازی یهودیان حریدی، روابط میان دولت و دستگاه قضایی، وضعیت اقتصادی و نحوه پاسخ‌گویی به ناکامی‌های امنیتی نیز از عوامل مهمی هستند که می‌توانند بر آرای رأی‌دهندگان و مذاکرات پس از انتخابات تأثیر بگذارند.
جمع‌بندی؛ تغییر سیاسی یا تداوم راهبرد امنیتی؟
انتخابات پارلمانی اسرائیل در ۲۷ اکتبر ۲۰۲۶ آزمونی برای جایگاه سیاسی بنیامین نتانیاهو و توانایی مخالفان او در تشکیل دولتی جایگزین است. آیزنکوت با تأکید بر اصلاح مدیریت امنیتی و پاسخ‌گویی، و بنت با تکیه بر سابقه نخست‌وزیری و رویکرد راست‌گرایانه، دو چهره مهم در این رقابت هستند.
برای ایران، نتیجه انتخابات می‌تواند از نظر شیوه مدیریت تنش‌ها، هماهنگی اسرائیل با آمریکا و تصمیم‌گیری‌های امنیتی اهمیت داشته باشد. با این حال، مواضع سخت‌گیرانه درباره برنامه هسته‌ای ایران در میان رهبران اصلی اسرائیل گسترده است و نمی‌توان صرفاً بر اساس تغییر احتمالی نخست‌وزیر، از تغییر بنیادی سیاست اسرائیل در قبال تهران سخن گفت.
در نهایت، علاوه بر نتیجه رأی‌گیری، ترکیب کرسی‌های کنست و توانایی احزاب برای تشکیل ائتلاف تعیین خواهد کرد که دولت آینده با چه اولویت‌هایی وارد عرصه سیاست داخلی و منطقه‌ای می‌شود.
منابع برای مطالعه بیشتر